Duurzame akkerrand31-5-2011: Meer halen uit akkerranden

Acht agrarische ondernemers in Zuidwest-Nederland gaan in het praktijknetwerk Duurzame Akkerrand met hulp van DLV Plant uitzoeken of zij akkerranden tot waarde kunnen brengen. Op dit moment wegen de vergoedingen niet op tegen het verlies aan teeltoppervlak. De ondernemers denken meer voordeel te kunnen halen uit de randen door meerdere functies te combineren. Zo kan de vegetatie dienen als vanggewas, energieleverancier en schuilplaats voor natuurlijke vijanden, kan zij emissies uit het perceel opvangen en tegelijkertijd bijdragen aan landschappelijke waarden.

Provincies, de nationale overheid en de EU zouden graag zien dat akkerbouwers meer akkerranden aanleggen. Via verschillende regelingen is er al budget vrijgemaakt om dit te stimuleren. En met de ‘vergroening’ van het Europees Landbouwbeleid, zal het belonen van groene diensten alleen maar verder toenemen.

De afgelopen jaren zijn er verspreid over Nederland akkerrandprojecten geweest. De ervaring vanuit o.a. Brabant leert dat akkerbouwers geneigd zijn om voor de meest eenvoudige opzet (gras) te kiezen, en weinig kosten te maken, omdat de vergoeding moet kunnen concurreren met de opbrengst van het gewas dat voor de rand heeft plaatsgemaakt. Er is getracht om extra functies te geven aan akkerranden, zoals verfraaiing van het landschap en verbetering van de biodiversiteit.
Het rendement voor de betrokken boer was echter, buiten de directe vergoeding, onvoldoende of niet goed zichtbaar. Dat betekent dat wanneer de graanprijzen hoog blijven, akkerbouwers geneigd zullen zijn om de ploeg erin te zetten.

Akkerranden zijn op dit moment kortom niet echt (economisch) duurzaam. Willen we de randen in stand houden – en zowel overheid als akkerbouwers zien daar wel wat in – dan is het van belang om te zoeken naar een nieuwe economische activiteit die kan bijdragen aan de effectiviteit van de akkerrand. Op die manier zou de akkerranden minder afhankelijk worden van subsidie en langer kunnen blijven liggen.
Hierbij valt te denken aan:

  • Dienen als vanggewas, geen discussie meer over teeltvrije zone, drift etc. (minder regelgeving),
  • Biodiversiteit en stimuleren van natuurlijke vijanden (schuilgewas en/of voedselbron) (minder gewasbeschermingsmiddel, betere waterkwaliteit),
  • Biomassa productie (optimaal) (meer biodiversiteit, duurzame energie, inkomstenbron),
  • Eventueel aanvullen met buffergreppels (betere waterkwaliteit),
  • Bijen en hommels stimuleren (grotere populaties),
  • Vooral richten op kwetsbare percelen. Afspoeling van regenwater kan tot een flinke emissie leiden. Niet alle percelen zijn even kwetsbaar voor afspoeling. Je kunt zoeken naar meest kwetsbare plekken en voor die plekken zoeken naar de meest effectieve manieren van emissiereductie (bijv. buffergreppels). Er vallen meerdere doelen tegelijk realiseren: biomassa, klimaat, schoon water en biodiversiteit!
  • het winnen van energie uit akkerranden, door het telen van daarvoor geschikte gewassen. (op dit moment is oogsten niet toegestaan)

Vragen die overblijven:

  • Welke gewassen (in de akkerrand) zijn het meest aantrekkelijk?
  • Kan dit dienen als energiegewas (2e generatie)?
  • Wat wordt het economische rendement? (ook rendement vergister)
  • Hoe moet de organisatie worden ingericht (collectief)
  • Hoe breed mag/moet een akkerrand zijn? Wat is optimaal?
  • Hoe controleer je efficiënt deze regeling (LNV)
  • Hoe kunnen oorspronkelijke functies worden gewaarborgd?
  • Zijn er evt. nog andere stoffen te raffineren in lage dosis?
  • Kan GPS een rol spelen?
  • Werkt de akkerrand nu ook als helofytenfilter, met aanleg van verzamelgeul (de zuiverende wortels)

Het praktijknetwerk wil door het uitwisselen van kennis en ervaring uitgroeien tot een kennisbron en vraagbaak voor het aanleggen en onderhouden van verschillende soorten duurzame akkerranden. De looptijd van het netwerk is 3 jaar (1 maart 2011- 1 maart 2014).

Het netwerk heeft een eigen website: www.duurzame-akkerrand.nl

« Nieuwsoverzicht